Składki ZUS w Polsce w 2026 roku są naliczane według tych samych procentowych stawek co w poprzednich latach, ale wszystkie podstawy minimalne i maksymalne wzrosły wraz z prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniem. To przekłada się na wyższe składki w preferencyjnym ZUS-ie, w pełnym ZUS-ie na działalności gospodarczej, w Małym ZUS Plus oraz w ograniczeniu rocznym (30-krotność). W tym artykule zebraliśmy wszystkie aktualne wartości w jednej tabeli, z konkretnymi konsekwencjami dla pracowników, zleceniobiorców i przedsiębiorców.
Skąd biorą się stawki ZUS
System ZUS dzieli składki na kilka tytułów ubezpieczenia, z których każdy ma własną stawkę procentową. Wszystkie składki są naliczane od podstawy wymiaru — zwykle to wynagrodzenie brutto pracownika lub deklarowana podstawa przedsiębiorcy. Każdy tytuł ubezpieczenia odpowiada za inne świadczenie:
- Emerytalne — kapitał na konto ZUS, podstawa przyszłej emerytury
- Rentowe — renta z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna
- Chorobowe — wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy podczas L4
- Wypadkowe — zasiłek wypadkowy i renta wypadkowa
- Zdrowotne — finansowanie publicznej ochrony zdrowia (NFZ)
Dodatkowo pracodawca odprowadza składki do funduszy: Fundusz Pracy (wypłaty zasiłków dla bezrobotnych), Fundusz Solidarnościowy (wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami), FGŚP (ochrona pracownika przy upadłości pracodawcy).
Składki ZUS pracownika w 2026 r.
Pracownik na umowie o pracę finansuje następujące składki (procent od kwoty brutto):
| Składka | Stawka | Źródło |
|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | Pracownik |
| Rentowa | 1,5% | Pracownik |
| Chorobowa | 2,45% | Pracownik |
| Zdrowotna | 9% (od podstawy po odliczeniu społecznych) | Pracownik |
| Suma orientacyjna | ~22% brutto |
Składki emerytalna, rentowa, chorobowa są naliczane od kwoty brutto. Składka zdrowotna jest naliczana od podstawy = brutto − składki społeczne pracownika, co oznacza, że efektywnie wynosi nieco mniej niż 9% kwoty brutto (ok. 7,77% brutto).
Sprawdź konkretne potrącenia w kalkulatorze brutto-netto — zobaczysz każdą składkę osobno.
Składki ZUS pracodawcy w 2026 r.
Pracodawca dolicza do brutto następujące składki:
| Składka | Stawka | Komentarz |
|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | Tak samo jak pracownik |
| Rentowa | 6,5% | Pracodawca finansuje większą część |
| Wypadkowa | 1,67% (mali) lub indywidualna 0,67%–3,33% | Z decyzji ZUS |
| Fundusz Pracy | 1% | Z wyłączeniami (wiek, powrót z urlopu rodzicielskiego) |
| Fundusz Solidarnościowy | 1,45% | Z wyłączeniami |
| FGŚP | 0,10% | Większość pracodawców |
| Suma orientacyjna | ~19,5%–22,7% brutto |
Łącznie składki pracodawcy zwiększają koszt zatrudnienia o ~20% kwoty brutto. To istotna informacja przy planowaniu budżetu kadrowego — sprawdź dokładny koszt w kalkulatorze kosztu pracodawcy.
Składki ZUS na działalności gospodarczej w 2026 r.
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (JDG / B2B) ma trzy główne profile ZUS, plus kilka wariantów specjalnych:
Preferencyjny ZUS (przez 24 miesiące po uldze na start)
Podstawa składek: 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. to ok. 1 400 zł (dokładna kwota zależy od minimalnej w danym roku). Składki przy preferencyjnym ZUS:
| Składka | Stawka | Kwota orientacyjna |
|---|---|---|
| Emerytalna | 19,52% × podstawa | ~270 zł |
| Rentowa | 8% × podstawa | ~110 zł |
| Wypadkowa | 1,67% × podstawa | ~24 zł |
| Chorobowa (dobrowolna) | 2,45% × podstawa | ~35 zł |
| Suma społeczne | ~440 zł / m-c |
Po dodaniu składki zdrowotnej (~315 zł minimum) — łącznie ok. 750 zł / miesiąc.
Pełny ZUS (po preferencyjnym, czyli po 30 miesiącach łącznie)
Podstawa składek: 60% przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 r. to ok. 4 700 zł. Składki:
| Składka | Stawka | Kwota orientacyjna |
|---|---|---|
| Emerytalna | 19,52% × podstawa | ~920 zł |
| Rentowa | 8% × podstawa | ~377 zł |
| Wypadkowa | 1,67% × podstawa | ~78 zł |
| Chorobowa (dobrowolna) | 2,45% × podstawa | ~115 zł |
| FP + FS | 2,45% × podstawa | ~115 zł |
| Suma społeczne | ~1 605 zł / m-c |
Po dodaniu składki zdrowotnej (zależnej od dochodu lub przychodu) — łącznie 2 000–3 200 zł/miesiąc.
Mały ZUS Plus (proporcjonalnie do dochodu)
Dla przedsiębiorców z rocznym przychodem do 120 000 zł, którzy prowadzili działalność co najmniej 60 dni w poprzednim roku. Podstawa składek wynosi 30%–60% przeciętnego wynagrodzenia, proporcjonalnie do dochodu z poprzedniego roku. W praktyce:
- Niski dochód (~50 000 zł rocznie): składki ~700–900 zł/m-c
- Średni dochód (~100 000 zł rocznie): składki ~1 100–1 400 zł/m-c
Mały ZUS Plus można stosować maksymalnie 36 miesięcy w okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności.
Ulga na start (pierwsze 6 miesięcy)
Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy działalności — zero składek społecznych. Płaci się tylko składkę zdrowotną (od dochodu / wybranej formy opodatkowania). Ulga na start jest dobrowolna — można z niej zrezygnować, jeśli np. zależy nam na L4 lub macierzyńskim.
Sprawdź konkretne kwoty w kalkulatorze B2B — wystarczy wybrać profil ZUS w formularzu.
Składka zdrowotna — najtrudniejszy element
Od 2022 r. składka zdrowotna na działalności gospodarczej jest najbardziej zmienną pozycją w rozliczeniach. W 2026 r. stawki są następujące:
Skala podatkowa (12% / 32%)
- Stawka: 9% dochodu z miesiąca poprzedniego
- Minimalna składka: 314,96 zł (9% × minimalna pensja)
- Maksymalna: brak (zależy od dochodu)
- Odliczenie od podatku: brak (wcale)
Podatek liniowy (19%)
- Stawka: 4,9% dochodu z miesiąca poprzedniego
- Minimalna składka: 314,96 zł
- Maksymalna: brak
- Odliczenie od podatku: do limitu 11 600 zł rocznie (limit 2026)
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Składka zdrowotna jest stała w jednym z trzech progów:
| Próg roczny przychodu | Składka zdrowotna miesięcznie |
|---|---|
| do 60 000 zł | 419,46 zł |
| 60 000 – 300 000 zł | 699,11 zł |
| powyżej 300 000 zł | 1 258,39 zł |
Próg jest liczony narastająco od początku roku — przekroczenie progu w trakcie roku przesuwa cię do wyższej składki od następnego miesiąca.
Odliczenie 50% zapłaconej zdrowotnej od przychodu do opodatkowania — tylko na ryczałcie.
Limit 30-krotności w 2026 r.
Roczny limit podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowej wynosi 30-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia — w 2026 r. to ok. 260 000 zł. Po przekroczeniu tej podstawy w danym roku składki emerytalna i rentowa nie są już naliczane do końca roku.
Konsekwencje:
- Pracownik z brutto 25 000 zł: limit przekroczy w grudniu — w grudniu wynagrodzenie netto będzie wyższe o ok. 1 100 zł.
- Pracownik z brutto 22 000 zł: limit przekroczy gdzieś w listopadzie/grudniu — efekt analogiczny.
- Przedsiębiorca z pełnym ZUS: jego podstawa stała (60% przeciętnego = ~4 700 zł × 12 = ~56 400 zł rocznie) nigdy nie przekroczy limitu, więc zasada nie ma wpływu na typową JDG.
Limit dotyczy tylko składek emerytalnej i rentowej. Pozostałe (wypadkowa, chorobowa, zdrowotna, FP, FS, FGŚP) są naliczane bez ograniczenia.
Zwolnienia i wyłączenia
Kilka grup nie podlega niektórym składkom:
- Studenci/uczniowie do 26 lat — zwolnieni z całego ZUS przy umowie zlecenia (poza składką zdrowotną — też zwolnieni).
- Pracownicy 55+ (kobiety) i 60+ (mężczyźni) — zwolnieni z FP i FS.
- Powracający z urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego/wychowawczego — zwolnienie z FP i FS przez 36 miesięcy.
- Bezrobotni do 30 lat skierowani przez urząd pracy — zwolnienie z FP/FS przez 12 miesięcy.
Co się zmieniło w 2026 r.
Najważniejsze zmiany w stosunku do 2025 r.:
- Wyższe podstawy składek na działalności — preferencyjny ZUS i pełny ZUS są wyższe ze względu na wyższe minimalne i przeciętne wynagrodzenie.
- Wyższe limity zdrowotnej na ryczałcie — progi 60 000 zł i 300 000 zł pozostały, ale konkretne kwoty składek wzrosły.
- Wyższy limit 30-krotności — z ~234 tys. zł (2025) do ~260 tys. zł (2026).
- Wyższa minimalna składka zdrowotna dla osób na działalności (9% × minimalna).
- Limit odliczenia zdrowotnej na liniowym wzrósł nieznacznie (do ~11 600 zł).
Stawki procentowe (9,76% emerytalna, 1,5% rentowa pracownika, itd.) są bez zmian. Wszystkie zmiany to konsekwencja wyższych podstaw, nie zmienionych przepisów.
Praktyczne wnioski
- Pracownicy: różnica netto między 2025 a 2026 jest niewielka — efekt waloryzacji jest częściowo niwelowany przez wyższe składki zdrowotne (od wyższego brutto).
- Przedsiębiorcy preferencyjny ZUS: składki wzrosły o kilkadziesiąt złotych miesięcznie — uwzględnij to w prognozach rocznych.
- Przedsiębiorcy ryczałt: jeśli jesteś blisko progu 60 000 lub 300 000 zł przychodu rocznego, zwróć uwagę na moment przekroczenia — od następnego miesiąca składka rośnie.
- Pracownicy zarabiający 22+ tys. zł brutto: limit 30-krotności daje “wyższy grudzień” — możesz to wykorzystać np. na fundusz inwestycyjny lub IKZE.
- Mały ZUS Plus: jeśli Twój przychód roczny mieści się w 120 000 zł, sprawdź czy nie opłaca Ci się przejść z preferencyjnego na Mały ZUS Plus. W kalkulatorze B2B możesz porównać oba warianty.
Źródła
- Składki ZUS — aktualne stawki — Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Wskaźniki ZUS — minimalne i maksymalne podstawy — ZUS
- Mały ZUS Plus — ZUS
- Składka zdrowotna 2026 — ZUS
- Limit 30-krotności — ZUS
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych — ISAP
Treść artykułu opieramy na komunikatach ZUS i obwieszczeniach o wskaźnikach makroekonomicznych. Konkretne kwoty przeliczamy w kalkulatorach pod aktualnymi stawkami.